Тоҷикӣ | Русский | English  

Тоҷикистон ва Созмони Аҳдномаи Атлантикаи Шимолӣ (СААШ)

Дар замони ҷаҳонишавӣ мушкили амнияту субот кишварҳои ҷаҳонро водор месозад, ки ҳамкориро дар сатҳи байналмилаливу минтақавӣ ба роҳ монанд. Дар сатҳи ҷаҳонӣ бештари ҳамкориҳо тавассути созмонҳои байналмилалӣ сурат мегирад, ки яке аз онҳо Созмони Аҳдномаи Атлантикаи Шимолӣ мебошад. Созмони Аҳдномаи Атлантикаи Шимолӣ (СААШ) созмонест, ки дар таъмини сулҳ ва амният дар қаламрави Аврупову Атлантика нақши муҳим мебозад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1994 узви Шӯрои ҳамкории Атлантикаи Шимолӣ гардид. Ҳамкорӣ миёни Тоҷикистону СААШ хусусан, пас аз ҳодисаҳои 11 сентябри соли 2001 ва оғози амалиёти зиддитеррористӣ дар Афғонистон нерӯи тоза гирифт. Ҳамин тавр, 20-уми феврали соли 2002 дар Брюссел Тоҷикистон дар чаҳорчӯбаи Шӯрои ҳамкории Атлантикаи Шимолӣ барномаи “Ҳамкорӣ баҳри сулҳ”-ро имзо намуд. Мақсади асосии барнома тавсеаи фаъолияти кишварҳои шарик дар кори ин Созмон мебошад.

Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯйхати қисм ва зерсохторҳоеро, ки барои иштирок дар амалиётҳои СААШ дар доираи барномаи “Ҳамкорӣ баҳри сулҳ” омодаанд, тартиб додааст. Ба ин рӯйхат қисми пиёдагард, гурӯҳи афсарон ва гурӯҳи табибони ҳарбӣ ворид шудаанд. Моҳи марти соли 2003 «Санади гузоришӣ»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон барои баррасӣ ба Котиботи СААШ пешниҳод гардид. Дар санади мазкур ҳадафҳо ва самтҳои асосии ҳамкорӣ бо СААШ/ҲБС  дарҷ ёфтаанд ва бо имзо шудани он давраи расмии ҳамкории Тоҷикистон бо Созмон оғоз гардид. Дар аввали соли 2004 Барномаи инфиродии шарикӣ ва ҳамкорӣ байни Тоҷикистон ва СААШ таҳия шуда, дар он самтҳои асосӣ ва чорабиниҳои мушаххас барои солҳои минбаъда тарҳрезӣ шудаанд. Барномаи “Ҳамкорӣбаҳри сулҳ” фаъолияти мутақобилаи ҷонибҳоро дар соҳаҳои омӯзиши забон ва таълимоти ҳарбӣ, мубориза алайҳи терроризми байналмилалӣ, қочоқи маводи мухаддир, ҳифзи сарҳадот, банақшагирии фавқулоддаи шаҳрвандӣ фаро мегирад.

Қобили зикр аст, ки фаъолияти СААШ барои пешгирии гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир равона карда нашудааст. Вале бо дарназардошти таҳдид аз террористоне, ки бо маблағи аз фурӯши маводи мухаддир бадастомада бармеояд, СААШ ба ин самт диққати махсус медиҳад. 23-юми майи соли 2007 дар доираи сафари кориии хеш намояндаи махсуси Дабири кулли СААШ оид ба Осиёи Марказӣ ва Қафқоз - Роберт Симмсон бо Директори Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон - Рустам Назарзода мулоқот намуд ва ҷонибҳо дар мавриди дастрас намудани ёрӣ ба шакли курсҳои омӯзишӣ барои кормандони мақомоти қудратӣ аз ҷониби кишвари иштирокчии СААШ ба тавофуқ расиданд. Ҷумҳурии Тоҷикистон тарҳи фаъолияти СААШ ва тартиби кори онро ҳангоми  ҳолатҳои фавқулодда омӯхта истодааст. Намояндагони Тоҷикистон дар курсҳи гуногун, ки аз ҷониби СААШ ташкил карда мешаванд, иштирок менамоянд.

Таваҷҷуҳи СААШ махсусан ба рушди ҳаводис дар Афғонистон ва масъалаи амният дар минтақа равона карда шудааст. Амният дар Афғонистон натанҳо амнияти кишвар ва ё Осиёи Марказӣ аст, балки гарави субот дар тамоми минтақаи Авруосиё мебошад. Аз ин рӯ, ширкат дар беҳгардонии вазъ дар ин кишвар омили муҳимест барои мубориза алайҳи терроризми байналмилалӣ ва тақвияти амнияти байналмилалӣ. Бо дарназардошти ин омилҳо метавон гуфт, ки  ҳамкории миёни Тоҷикистон ва СААШ дар мубориза бо терроризм натанҳо ба манфиати кишвар буда, балки аҳамияти байналмилалӣ ҳам дорад.

Зимни сафари собиқ Котиби кулли СААШ Яап де Хооп Схеффер дар Душанбе созишнома оид ба ҳамлу нақл тавассути қаламрави Тоҷикистон барои амалиётҳои СААШ ва Эътилофи байналмилалӣ дар Афғонистон ба имзо расид. Дар ин замина барои истифодаи роҳҳои оҳан ва нақлиётии Тоҷикистон розигӣ дода шуда буд. Сипас, Тоҷикистон бо дарназардошти баровардани Эътилофи байналмилалӣ аз Афғонистон дар соли 2014 бо кишварҳои алоҳидаи аъзои СААШ, ки раванди ҳамлу нақлро тавассути қаламрави Тоҷикистон назорат мекунанд, тавофуқномаҳо ба имзо расонид.

Ҳамкориҳои илмии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва СААШ дар сатҳи хуб қарор доранд. Академияи илмҳои кишвар бо бахшҳои илмиву тадқиқотии СААШ ҳамкории зич ба роҳ мондааст. Донишмандони тоҷик грантҳои гуногуни СААШ-ро соҳиб гардидаанд, ки яке аз онҳо “Илм барои сулҳ ва амният” мебошад. Соли 2006 барои шабакаҳои сохторӣ дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон грант ҷудо гардид. Инчунин, ҳамкорӣ дар самти амнияти экологӣ, хусусан барои ҳалли мушкили партовгоҳҳои ядроӣ дар шимоли кишвар густариш ёфтааст. СААШ барои ҷалби ҷавонон ба чорабиниҳо бахшида ба инъикоси мавзӯъҳои амниятӣ кор мекунад. Шурӯъ аз соли 2006 бо дастгирии Раёсати дипломатияи ҷамъиятии СААШ дарТоҷикистон Академияи тобистона баргузор карда мешавад, ки дар он донишҷӯён аз кишварҳои Осиёи Марказӣ ва сафирони муқими Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти субот ва амнияти  кишвар ва минтақа маърӯза мекунанд.   

Моҳи феврали соли 2009 мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷаноби Олӣ муҳтарам  Эмомалӣ Раҳмон бо Дабири кулли онвақтаи СААШ Яап де Хооп Схеффер ҷиҳати муҳокимаи масъалаи татбиқшавии барномаи “Ҳамкорӣ баҳри сулҳ”-и СААШ доир гардид. Ҳамчунин мавзӯи ҳамкорӣ бо шарикони афғон, омода намудани кадрҳои низомӣ, гузаронидани тадқиқотҳои илмӣ, таъсиси маркази наҷоти СААШ дар Тоҷикистон низ баррасӣ шуданд. Моҳи апрели ҳамон сол сафари кории Дабири кулли Ассамблеяи Парлумонии СААШ – Д. Хоббс ва вакилони Ассамблеияи парлумони кишварҳои аъзои СААШ сурат гирифт. Дар ин мулоқот таваҷҷуҳи махсус ба истифодаи нерӯи СААШ дар амалисозии лоиҳаҳои обиву барқии Тоҷикистон дода шуд.

Бо мақсади дар оянда густариш додани ҳамкориҳо бо кишварҳои Осиёи Марказӣ дар Котиботи СААШ мақоми Намояндаи Дабири кулли СААШ дар кишварҳои Осиёи Марказӣ таъсис ёфтааст.  Дар соли 2013 СААШ Дафтари тамоси хешро дар Тошканд таъсис дод. Намояндаи минтақавии СААШ дар Осиёи Марказӣ хонум Росария Пуглиси мебошад.

22 июни соли 2015 мулоқоти Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон Сироҷидин Аслов бо вакилони Ассамблеяи парлумонии СААШ таҳти роҳбарии Раиси Кумитаи ҷанбаи шаҳрвандии амниятии Ассамблеяи мазкур Виталино Канас баргузор шуд.Зимни мулоқот ҷонибҳо вазъи кунунӣ ва дурнамои рушди минбаъдаи ҳамкориҳо миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва кишварҳои аъзои СААШ-ро мавриди муҳокима қарор доданд.

Дар соли 2015 дар доираи Барномаи инфиродии шарикӣ ва ҳамкорӣ байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва СААШ, ки барои солҳои 2014-2016 ба имзо расидааст, дар Тоҷикистон чорабиниҳо таҳти унвони 11-умин Академияи тобистона (4-14 июли соли 2015, дараи Ромит), Конфронси коршиносон таҳти унвони “Осиёи Марказӣ, Афғонистон ва амнияти минтақавӣ баъд аз соли 2014” (26 октябри 2015, ш.Душанбе) ва Рӯзи иттилоотии барномаи “Илм баҳри сулҳ ва амният”-и СААШ (9 декабри соли 2015) таҳти тадорукоти Академияи илмҳои Тоҷикистон ва дастгирии Шӯъбаи дипломатияи оммавии СААШ баргузор гардиданд.

04/01/2016

© 2017 Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
© 2017 Суроға: Ҷумҳурии Тоҷикистон, 734001, Душанбе, кӯчаи Шероз 33
тел: (992 37) 2210551 (шӯъбаи умумӣ), (992 37) 2211808 (қабулгоҳ)
факс: (992 37) 2210259 E-mail: info@mfa.tj